Posts

Showing posts from August, 2020

कौस्तुभ मणि

Image
कौस्तुभ मणि    कौस्तुभ मणि  को भगवान  विष्णु  धारण करते हैं। माना जाता है कि यह मणि  देवताओं  और  असुरों  द्वारा किये गए  समुद्र मंथन  के समय प्राप्त चौदह मूल्यवान वस्तुओं में से एक थी। यह बहुत ही कांतिमान थी और जहाँ भी यह मणि होती है, वहाँ किसी भी प्रकार की दैवीय आपदा नहीं होती। रघुवंश में उल्लेख महाकवि कालिदास  ने ' रघुवंश ' [1]  में कहा है कि- त्रातेन तार्क्ष्यात् किल कालियेन मणिं विसृष्टं यमुनौकसा यः । वक्षःस्थल-व्यापिरुचं दधानः सकौस्तुभं ह्रेपयतीव कृष्णम् ।। उपर्युक्त  श्लोक  में कालिदास के समय में प्रचलित पुराकथा का निर्देश है। यहाँ ऐसा कहा गया है कि  कालिय नाग  को  श्रीकृष्ण  ने  गरुड़  के त्रास से मुक्त किया था। इस समय कालिय नाग ने अपने मस्तक से उतार कर श्रीकृष्ण को कौस्तुभ मणि दिया था। परन्तु कालिदास के समय में प्रचलित उपर्युक्त पुराकथा पुराणकार व्यास के हाथ में सर्वथा बदल दी गई।  श्रीमद्भागवत  में तो कहा गया है कि कौस्तुभ मणि की प्राप्ति तो समुद्र मंथन के समय हुई ...

अलक्ष्मी

Image
अलक्ष्मी अलक्ष्मी  ( संस्कृत : अलक्ष्मी ,  IAST:  alakṣmī ,  इंग्रजी - Goddess of misfortune,bad luck ) ही हिन्दू धर्मात दुर्भाग्याची देवी आहे . [१] अशुभ, पाप, दारिद्ऱ्य, वेदना, क्लेश, धार,विनाश, अधर्माची देवता असल्याचे म्हटले जाते. केरसुणी आणि कावळा ही तिची चिन्हे आहेत.गाढव हे तिचे वाहन असते. अलक्ष्मी दुर्भाग्य - इत्यादींची अधिपती देवता मराठी अलक्ष्मी संस्कृत अलक्ष्मीः निवासस्थान पिंपळ वृक्ष लोक नरक, निर्ऋती, दिक्पाल वाहन गाढव, कावळा शस्त्र केरसुणी पती कलि (राक्षस) अपत्ये मृत्यू, अधर्म अन्य नावे/ नामांतरे ज्येष्ठा देवी, निर्ऋती, विषमलक्ष्मी या अवताराची मुख्य देवता निर्ऋती, धुमावती मंत्र "Alakshmim krishnavarnamcha krodhanam kalahapriyam, Krishnavastram paridhanam lauhavaranabhushitam. Vagnasanasham dwibhujam sharkaraghrishtachandanam, samarjanisabyastahastam dakshina hastasurpakam. Tailavyangitagatramcha gardhavaroham bhaje." नामोल्लेख पद्मापुराण ,  विष्णु पुराण लिगंपुराण, कल्किपुराण,श्रीसुक्त पद्मपुराणात  ,  ऋग्वेदात निर्ऋती [२]  देवी नाव आढळते,...

कलि (राक्षस)

Image
कलि (राक्षस) राक्षस इंग्रजीत  kali goddess  किंवा  कलिका  याच्याशी गल्लत करू नका. कलि (राक्षस) पाप,यातना,सर्व वाईट स्रोत देणारा ,अधर्म ,असत्य - इत्यादींची अधिपती देवता मराठी कलि संस्कृत कलि निवासस्थान कलियुग(जुगार खेळ,शराब,वेश्याव्यवसाय,कत्तल,लोभ, सोने) लोक नरक वाहन विषारी नाग ,गाढव शस्त्र त्रिशुल ,तलवार वडील क्रोध आई हिंसा पत्नी दुरुक्ति(पहिली पत्नी व बहिण) , अलक्ष्मी  ज्येष्ठा देवी(धूमावती) (दुसरी पत्नी ) अपत्ये मृत्यु व भय अन्य नावे/ नामांतरे क्रोणी नामोल्लेख श्रीमद भागवत , कल्कि पुराण,महाभारत,विष्णु पुराण या लेखातील  मजकूर  मराठी विकिपीडियाच्या विश्वकोशीय लेखनशैलीस अनुसरून नाही. आपण हा लेख तपासून याच्या  पुनर्लेखनास मदत करू शकता. नवीन सदस्यांना मार्गदर्शन हा साचा  अशुद्धलेखन , अविश्वकोशीय मजकूर अथवा मजकुरात अविश्वकोशीय लेखनशैली व विना-संदर्भ लेखन आढळल्यास वापरला जातो. कृपया या संबंधीची चर्चा चर्चापानावर  पहावी.   कलि (राक्षस)  ( Devanāgari : कलि राक्षस,  IAST : kali rākṣasa) हिंदु धर्मातील चार युगापैकी एक युग म्ह्णजे क...